ELİMİ ÇEKMELİYİM!

ELİMİ ÇEKMELİYİM!

Yetişkinlik döneminde karşılaştığımız birçok sorun, çocukluk döneminde yaşanan olayların ya da durumların sonucu olarak karşımıza çıkabiliyor. Bu yüzden çocukluk dönemi ile ilgili daha çok çalışma, araştırma yapılıyor, yazılar yazılıyor. Bu dönemin insan yaşamındaki yeri ve önemi birçok alanda vurgulanıyor. Çocukluk döneminde önem kazanan konulardan bir diğeri de yaşanan stres ve duyguların anlaşılmasıdır. Çocuklar yaşadıkları stresi

Yetişkinlik döneminde karşılaştığımız birçok sorun, çocukluk döneminde yaşanan olayların ya da durumların sonucu olarak karşımıza çıkabiliyor. Bu yüzden çocukluk dönemi ile ilgili daha çok çalışma, araştırma yapılıyor, yazılar yazılıyor. Bu dönemin insan yaşamındaki yeri ve önemi birçok alanda vurgulanıyor. Çocukluk döneminde önem kazanan konulardan bir diğeri de yaşanan stres ve duyguların anlaşılmasıdır. Çocuklar yaşadıkları stresi ve duyguları farklı şekillerde ifade eder ve sergilerler. Bu yollardan biri de trikotillomani (saç yolma) şeklinde ortaya çıkabilmektedir.

Bazen koparılan kılın yutulması (trikofaji) ile mide ve bağırsakta biriktiği  de görülebilir. Bunun sonucunda karın ağrısı, bulantı, kusma ve iştahsızlık gibi semptomlar ortaya çıkabilir. Trikotillomanlar, kıllarını çoğu zaman “bilerek” yolarlar ve büyük bir kısmı bu davranışı gerçekleştirirken acı hissetmez. Yapılan nörolojik ve biyolojik araştırmalar, genetik yatkınlığa ve nörotransmiterlerdeki dengesizliğe de dikkat çekmektedir. Öğrenme ve genetik faktörler nedeni ile daha önce ailede görülmüş olması, bu davranışın ortaya çıkma olasılığını arttırabilir. Erken çocukluk (0-8 yaş) ve erken ergenlik dönemlerinde (9-13yaş) görülme sıklığı artar. Trikotillomaninin, erkeklere göre kadınlarda görülme sıklığının dört kat daha fazla olduğu düşünülmektedir. Trikotillomanilerin, duygularını daha zor kontrol ettikleri ve duygusal kontrol düzeyi ile saç yolma davranışının şiddetinin ilişkili olduğu düşünülmektedir. Yani kişi duygularını kontrol etmekte zorlandıkça saç yolma davranışı artmaktadır. Aynı zamanda yaşla doğru orantılı olarak yolma alanlarının arttığı düşünülmektedir. Yolma sonucu oluşan saç kaybı, görünüşü olumsuz etkileyecek kadar kelliğe neden olup stresin artmasını sağlayabilir.

Trikotillomanide iki tip saç yolma davranışı vardır:

• Odaklanmış saç yolma; kişinin, dikkatini meşgul etme, şiddetli istek, gerginlik ve saç yolma düşünceleriyle ilişkilidir. Gerilimi azaltma, zevk ve memnuniyet deneyimi ya da anksiyete-stres-depresyon sonucu olarak ortaya çıktığı ve bu açıdan duygu düzenleme işlevinin de olabileceği düşünülmektedir. Ergenlikte 13-18 yaş arasında artar ve genellikle stresle ilişkilidir.
• Otomatik saç yolma ise, çoğu zaman kişi farkında olmadan, başka bir konu düşünürken ya da başka bir görevle ilgilenirken gerçekleşir. Örneğin çocuk video izlerken ya da ders çalışırken saçını yolar ve yaptığı etkinlik bitinceye ya da ebeveyni gelip uyarana kadar saçlarına olanları fark etmez. Bu açıdan otomatik yolma, alışkanlık benzeri bir davranıştır ve sıklıkla tırnak yeme, deri yolma davranışları ile de ilişkilidir.

Güncel araştırmalarda iki tipin de bir arada görülebileceği ve zaman içinde baskınlıklarının değişebileceği düşünülmektedir. Trikotillomani çocukların üçte birinden fazlasında, anksiyete bozukluğu, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, depresyon ve obsesif kompulsif bozukluk gibi psikiyatrik bozukluklar da görülebilmektedir.

Çocuklar saç yolma davranışını,simetrik şekilde ya da belli özellikleri olan kıllarını çekme şeklinde sergileyebilir. Trikotillomani, çocuğun aile üyeleri ve arkadaşlarıyla ilişkilerinde gerginliğe ve soruna neden olabilir. Yolma sonucu oluşan görünümündeki bozulmalar nedeniyle çocuk utanç ve özgüven kaybı yaşayabilir. Bu durumla birlikte sosyal ilişkilerinde uzaklaşma ve kopma yaşanabilir.

Saçlarında oluşan açılmaları kamufle edebilmek için uzun süre uğraşırlar ve farklı saç stilleri (ters yöne tarama), peruk, saç boyunu kısaltma (genellikle erkekler), bandana kullanımı ile gizlemeye çalışabilirler. Çocuğa karşı yapılan uyarı ve eleştiriler davranışın sonlanmasına değil, sonuçlarını fark edip kaygısının daha da artmasına v beraberinde yolma davranışının daha çok oluşmasına neden olacaktır.

Ebeveynler;

• Çocuğun yolma davranışını sonlandırması için dikkatinin (çocuğa fark ettirmeden) başka yöne çekilmesi uygulanacak önemli yaklaşımlardan biridir.
• Çocuğun yolma davranışını unutturacak yeni davranışlar kazandırılabilirler.
• Çocukların saçlarını ya da vücudunun diğer bölgelerindeki tüylerini yolduklarında oluşan görüntüleri ile ilgili ani tepki vermemeli ve eleştirmemelidir.
• Çocuğun bulunduğu ortamdaki ilişkileri gözden geçirilmeli, çocuk; tartışmalı ya da huzursuz anne baba ilişkisine maruz bırakılmamalıdır.
• Okul ortamı ya da arkadaşlık ilişkilerindeki sorunları da araştırıp değerlendirmelidir.
• Baskıcı ve otoriter aile tutumundan uzak durularak çocukla doğru iletişim ve ilişki kurmalıdır.
• Davranışın sıklığını ve hangi durumlarda ortaya çıktığını takip etmeli. Bu takibi çocuğa yansıtmadangözlemlediği davranışları bir uzmanla paylaşarak çözüm aramalıdır.

 

Kaynakça
Fettahoğlu, E. (2014). Primer Psikiyatrik Bozukluklarla İlgili Saç Kayıpları.Türkderm, 52-55.

Yazılar

Yorumlarınız Bizim İçin Önemli

E-mail adresiniz yayınlanmayacaktır. Gerekli Alanlar * ile işaretlidir. Yorumunuz incelendikten sonra yayınlanacaktır.

Yanıttan vazgeç

Son Yazılar

En Çok Okunanlar

En Çok Yorumlananlar