SORUMSUZLUK SORUNLARI

SORUMSUZLUK SORUNLARI

SORUMSUZLUK SORUNLARI Sorumluluk, bireyin yapması gerekenlerin farkında olması, kendi eylemlerinin sonuçlarına sahip çıkmasıdır. Burada önemli olan verilen sorumluluğun kişinin yaşı ve gelişim düzeyine uygun eylemler olmasıdır. Çocukların sorumluluk alması duygusal, sosyal, zihinsel ve bedensel gelişimini direkt olarak ve önemli ölçüde etkilemektedir. Bu yüzden sorumluluk bilincinin kazandırılması gerekmektedir. Ergenlik dönemi heyecan verici, şaşırtıcı bir dünyaya adım

SORUMSUZLUK SORUNLARI

Sorumluluk, bireyin yapması gerekenlerin farkında olması, kendi eylemlerinin sonuçlarına sahip çıkmasıdır. Burada önemli olan verilen sorumluluğun kişinin yaşı ve gelişim düzeyine uygun eylemler olmasıdır. Çocukların sorumluluk alması duygusal, sosyal, zihinsel ve bedensel gelişimini direkt olarak ve önemli ölçüde etkilemektedir. Bu yüzden sorumluluk bilincinin kazandırılması gerekmektedir. Ergenlik dönemi heyecan verici, şaşırtıcı bir dünyaya adım atmaktır. Kişinin kendisini ve dünyayı daha farklı algılaması ve sorgulamasıdır. Böyle bir dönemde kendi düzenlerini kurmak, isteklerini gerçekleştirmek ve özgür olabilmek için yetişkin rollerine girmeye çalışırlar ancak sorumlulukları yerine getirmenin yetişkinlik davranışı olduğunun farkında değildirler. Genç bir erkeğin hafta sonu için maça gitmenin, kız arkadaşıyla buluşmanın planını yaparken haftaya gireceği sınavı düşünmemesi anne ve babalar için sorumsuzluktur. Genç ise geleceği planlama konusunda önceliklerine yer vermektedir. Hem anne babalar çocuklarının geleceğini hem de ergenler kendi geleceğini düşünür, planlarını da buna yönelik yapar. Sadece geleceğe dair algıları farklıdır. Ailenin sorumlulukla ilgili beklentileri ergen tarafından baskı olarak algılanır. Çünkü ergen kendi davranışlarını sorumsuzluk olarak görmez.

Nedenleri Nelerdir?

– Ergen artık yetişkin olarak varlığını kabul ettirme çabasına Özerkliğini sağlamak için sorumluluk alması gerektiğinin farkında değildir. Yapması gerekenlerin kendisi için kısıtlama olarak görmesi onda öfke yaratabilmektedir.
– Sorumluluk sahibi olmayan ergenlerin işlerini ailelerinin yapması bu bilincin gelişmesini Sabah çocuğunun yatağını toplayan aile üyesi varsa ergen bu davranışta sorumluluk alması gerektiğini bilmez.
– Anne ve babaya bağımlı olan ergen sorumluluk geliştiremez. Aşırı koruyucu tutumda olan ebeveynlerin çocuklarında sorumluluk alma becerisinin gelişmesi
– Ergenlik çağından önceki dönemde kazanılamamış sorumluluk becerisi ergenlik döneminde en sık çatışma konusu olmakta ayrıca ergende sorumluluk kazandırılması güçleşmektedir.
– Ergenlik döneminin özelliği olarak ergenler her konuda tepkisel oldukları için onlara sunulan her şeyde cezalandırıldıklarını düşünüp direnç göster.
– Ergenin odasını toplamaması, derslerine zamanında çalışmaması, parasını dengeli harcamaması, okula gelmek için erken kalkamaması, geç saatlere kadar bilgisayarda veya tele- fonda zaman geçirmesi, toplu yerlerde gerektiği gibi davranmaması, kardeşiyle ilgilenmemesi gibi davranışlar ergenlik döneminde çatışmaya en çok yol açan sorumsuzluk konularındandır. Peki çocuklarımızda sorumluluk bilincini geliştirebilmek için neler yapılabilir?

Neler Yapılabilir?

– İstenen davranışın yapılması için ebeveynlerin sakin ve sabırlı olması Parasını dengeli harcamayıp parasını bitiren ergene kızmak gibi bir yaklaşım değil, sonucuna kendisinin katlanması gerektiğini söylemek gere- kir. Burada önemli olan nokta, anne babanın gerek kendi aralarında gerek yaşanan benzer durumlarda tutarlı olmalarıdır.
– Çocukluk ve yetişkinlik arasında sürekli gidip gelen ergenler daha kimlik arayışı içinde olduklarından dolayı anne ve babalar da onların gelişim düzeyine göre beklenti içinde olmalı ve buna göre sorumluluk
– Anne babalar çocuklarının sorumluluklarını almamalıdırlar. Bu dönemde ergenler için önemli konulardan biri olan özerkliğin kazanılması, ergenin sorumluluk alarak kazanabileceğini bilmesi Özerkliğini almak istiyorsa yetişkinler gibi sorumluluk alması gerektiği hatırlatılmalı ve ebeveynler de onlara yetişkin gibi davranmalıdır.
– Ergen hangi konularda sorumluluk alması gerektiğini bilmediği için ilk zamanlarda sorumsuzca davranabilir ama sizin vereceğiniz mesajlarla, yapacağınız bilgilendirmeyle kendine ait sorumluluklarını anladıkça sabır- la beklenmeli ve acımasızca davranıp azarlanmamalıdır. İstikrarlı takipler yeterli olacaktır. Örneğin, odası onun alanına girdiğinden yatağını toplama, odasını düzenleme gibi davranışların sorumluluğu ona Evdeki ortak alanlardan da yapması gereken sorumluluklar hakkında bilgilendirilmeli ve neden yapılması gerektiği anlatılmalıdır.
– Ergenin gelecekte karşılaşacağı sorumluluklar hatırlatılabilir. Yani şu an çocuk için konulan yasakların, sınırlamaların ailelerin hayatlarını kolaylaştırmak için değil, ileride onların hayatları için önemli olduğu ve sorumlulukların üstesinden daha rahat gelebilmeleri için olduğu anlatılmalıdır. Örneğin ergen tarafından ev ödevlerinin yapılması, ders çalışmanın önemi ve sorumluluklarının yerine getirilmesi anlatılmalıdır.
– Sorumluluk alma becerilerinin gelişmesi için karar verme becerilerinin de iyi olması Anne babalar çocukları için karar vermemeli ve onlara seçim hakkı sunmalıdır. Sonuçta ergenlerin kendi verdikleri kararların sonuçlarını yine kendilerinin göğüsleyecek olmaları anne baba ta- rafından bilinmelidir. Giysilerini nasıl seçebileceği, zamanını neye harcaya- cağı, evde hangi işlerde yardım etmek isteyeceği gibi konularda seçim hakkı çocuklarına verilmelidir.
– Çocuk, üzerine aldığı sorumluluğu yerine getirebilmesi için cesaretlendirilmeli gerekirse ödüllendirilmeli; emredici olmayan kelimeler kullanılmalı, yapılması istenen davranışın neden yapılması gerektiği hakkında mantıklı bir şekilde açıklama yapılmalıdır.
– Müzik, spor aktiviteler sorumluluğu artırır. Bu yüzden farklı etkinliklere yönlendirmek oldukça önemli olmaktadır.
– Anne babalar çocukları yerine düşün- memeli, çocuğun yaşadığı sorunları anne babalar çözmemeli, kendi yaşadığı sorunu çözmesine fırsat Böylelikle hem sorumluluk becerileri hem de sorun çözme becerileri gelişebilecektir.
– Son olarak anne babaların model olmaları son derece önemlidir. Evde kıyafetlerini düzenlemek, bakkaldan evin ihtiyaçlarını almak, ödevlerini yapmak, ağaç dikmek, çevreyi temiz tutmak gibi her alandaki sorumluluklar için ergenler anne ve babalarını model alacaklardır. Sorumluluklarını yerine getirmeyen anne babaların çocuklarından sorumluluk sahibi olmalarını beklemek etkili olmayacaktır.

11-17 yaş ergenlerin alabilecekleri sorumlulukları şu şekilde sıralayabiliriz:

— Kendi hakkını savunmak
— Başkalarının hakkına saygı duymak
— Evde yardım gerektiren işler olduğunda kendi isteğiyle yardım önerisinde bulunabilmek
— Eve dönüş saatlerine uymak
— Evde yapabileceği ev işlerine yardım etmek
— Anne babası meşgul olduğunda kardeşiyle ilgilenmek
— Gerektiğinde evde tek başına kalabilmek
— Toplu yerlerde gerektiği gibi davranmak
— Bağımsız olarak ödevlerini yapmak
— Para biriktirip uzun vadede almak istediklerini planlamak
— Çamaşır, bulaşık makinesi vb. çalıştırmak
— Kendi başına ulaşım araçlarına binmek Unutulmamalı ki her davranışımız çocuklarımızın iyiliği içindir. Çocuklarımızın hayatını kolaylaştırmak için yaptığımız davranışlarımız aslında onların gelişimini

KAYNAK :Civelek, B. 2006. Çocuklara Sorumluluk Bilinci Kazan- dırmak. Çoluk Çocuk Dergisi. Sayı: 58;20-22. Kuzucu, Y. 2013. Küçükler İçin Büyüklere. Pegem Aka- demi. 3.Baskı

 

 

Yazılar

Yorumlarınız Bizim İçin Önemli

E-mail adresiniz yayınlanmayacaktır. Gerekli Alanlar * ile işaretlidir. Yorumunuz incelendikten sonra yayınlanacaktır.

Yanıttan vazgeç

Son Yazılar

En Çok Okunanlar

En Çok Yorumlananlar